Nasdaq səhmlərlə ticarəti sutkada 23 saata çatdırır: ABŞ fond bazarında yeni dövr

Nasdaq ABŞ səhmləri ilə ticarət müddətini sutkada 23 saata qədər genişləndirəcək. Yeni gecə sessiyasının dekabrın 6-dan başlaması planlaşdırılır. Bununla ABŞ fond bazarı həftəiçi günlərdə demək olar ki, fasiləsiz işləyən bazara çevriləcək.

ABŞ-ın Nasdaq birjası səhmlərlə ticarətin vaxtını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirməyə hazırlaşır. Birjanın açıqlamasına görə, 6 dekabr 2026-cı ildən etibarən yeni gecə sessiyası tətbiq ediləcək və Nasdaq həftənin beş günü sutkada 23 saat fəaliyyət göstərəcək. Yeni sistemdə ticarət ABŞ Şərq vaxtı ilə saat 21:00-dan 04:00-dək davam edən gecə sessiyasını əhatə edəcək. Bununla Nasdaq-ın hazırkı 04:00–20:00 ticarət saatlarına daha 7 saat əlavə olunacaq. Hər gün yalnız 20:00–21:00 arasında texniki və əməliyyat fasiləsi olacaq.

Beləliklə, ABŞ səhm bazarının ənənəvi 09:30–16:00 əsas sessiyası dəyişməyəcək. Əksinə, onun ətrafındakı pre-market və after-hours ticarət imkanları genişləndiriləcək. Nasdaq bildirir ki, məhz əsas sessiya bazarın qiymət formalaşmasında əsas istinad nöqtəsi olaraq qalacaq.

Niyə Nasdaq ticarət saatlarını artırır?

Bu qərarın arxasında əsas səbəblərdən biri qlobal investorların ABŞ səhmlərinə daha rahat çıxış imkanına malik olmaq istəyidir. ABŞ səhm bazarı dünyanın ən böyük kapital bazarlarından biridir. Asiya və Avropadakı investorların ABŞ səhmləri ilə öz iş saatları çərçivəsində ticarət edə bilməsi üçün bazarın daha uzun müddət açıq qalması tələb olunur.

Nasdaq da yeni modeli qlobal investorların artan tələbatına cavab olaraq təqdim edir. Birjanın hesablamasına görə, ABŞ səhm bazarı qlobal bazar kapitallaşmasının təxminən üçdə ikisini təşkil edir və buna görə də dünyanın müxtəlif vaxt zonalarında investorların ABŞ səhmlərinə çıxışı getdikcə daha vacib olur.

Kriptovalyuta bazarı ilə rəqabət

Nasdaq-ın qərarının başqa bir mühüm tərəfi isə maliyyə bazarlarının dəyişən iş modelidir. Kriptovalyuta bazarları həftənin yeddi günü, sutkada 24 saat fəaliyyət göstərir. Bu xüsusiyyət xüsusilə gənc investorlar və qlobal pərakəndə investorlar üçün mühüm üstünlük yaradır. Ənənəvi fond birjalarının məhdud iş saatları isə bu baxımdan getdikcə köhnəlmiş model kimi görünür.

Nasdaq-ın 23 saatlıq ticarət modelinə keçməsi də müəyyən mənada ənənəvi maliyyə bazarlarının kriptovalyuta bazarlarının “fasiləsiz bazar” modelinə yaxınlaşması kimi qiymətləndirilə bilər. Euronews da Nasdaq-ın bu addımını kriptovalyuta və tokenləşdirilmiş aktiv bazarlarının 24/7 modelinə qarşı rəqabətin bir hissəsi kimi təqdim edir.

Bazar daha əlçatan olacaq, amma risklər də artır

Ticarət saatlarının uzadılması investorlar üçün imkanları artırsa da, bunun riskləri də var. Gecə saatlarında likvidlik ənənəvi əsas sessiya ilə müqayisədə daha aşağı ola bilər. Bu isə alış-satış qiymətləri arasındakı fərqin genişlənməsinə və bəzi səhmlərdə qiymət dəyişkənliyinin artmasına səbəb ola bilər. Bundan başqa, şirkətin mühüm xəbəri və ya geosiyasi hadisə əsas ticarət sessiyasından kənarda baş verdikdə investorlar artıq növbəti günün açılışını gözləmədən öz mövqelərini dəyişə biləcəklər.

Bu, bir tərəfdən qiymətlərin yeni informasiyaya daha sürətli uyğunlaşmasına imkan verəcək. Digər tərəfdən isə aşağı likvidlik şəraitində kəskin qiymət hərəkətləri riskini artıra bilər.

Ticarətin texniki mexanizmi necə olacaq?

Nasdaq-ın yeni modelində ticarət iki əsas sessiyaya bölünəcək. 

Gündüz sessiyası: 04:00–20:00

Gecə sessiyası: 21:00–04:00

20:00–21:00 arasında isə bazar texniki xidmət, sistemlərin yoxlanılması və yeni ticarət gününə keçid üçün bağlanacaq. Günün əsas 09:30–16:00 sessiyasında isə hazırkı qaydalar qüvvədə qalacaq.

Nasdaq-ın məlumatına görə, yeni sistemin tətbiqi üçün ticarət məlumatlarının ötürülməsini təmin edən Securities Information Processor (SIP) infrastrukturu və digər bazar infrastrukturlarının gecə sessiyasına hazır olması tələb olunur.

ABŞ fond bazarı 24/7-yə gedir?

Nasdaq-ın 23 saatlıq modeli tam 24/7 ticarət demək deyil. Birincisi, bazar həftə sonları fəaliyyət göstərməyəcək. İkincisi, hər gün bir saatlıq texniki fasilə saxlanılır. Lakin bu addım ABŞ fond bazarının ənənəvi “iş saatları” anlayışından ciddi şəkildə uzaqlaşdığını göstərir.

Üstəlik, Nasdaq bu istiqamətdə hərəkət edən yeganə platforma deyil. Qlobal fond birjalarında daha uzun ticarət saatlarına keçid müzakirələri sürətlənir. Bu proses gələcəkdə səhmlər, ETF-lər və digər maliyyə alətləri üzrə qlobal ticarətin daha çox “24/5” modelinə keçməsinə səbəb ola bilər.

Azərbaycanlı investorlar üçün nə dəyişəcək?

Nasdaq-ın qərarı Azərbaycan investorları üçün də maraqlıdır. ABŞ səhmlərinə investisiya edən Azərbaycan investorları üçün əsas üstünlük ABŞ bazarında baş verən hadisələrə daha uzun müddət ərzində reaksiya vermək imkanının yaranmasıdır.

Məsələn, ABŞ şirkəti əsas ticarət sessiyası bağlandıqdan sonra maliyyə nəticələrini açıqlayırsa, investor növbəti səhər bazarın açılmasını gözləmədən yeni gecə sessiyasında mövqeyini dəyişə biləcək. Lakin bu imkan daha yüksək risk də yaradır. Xüsusilə gecə saatlarında likvidliyin əsas sessiyadan aşağı olması qiymət dəyişmələrinin daha sərt olmasına gətirib çıxara bilər.

Böyük dəyişiklik nədir?

Nasdaq-ın qərarının əhəmiyyəti sadəcə əlavə 7 saatlıq ticarətdə deyil. Əsas dəyişiklik fond bazarının zaman anlayışının dəyişməsidir.

Əvvəllər investor üçün “ABŞ bazarı açıqdır, yoxsa bağlıdır?” sualının cavabı konkret saatlarla müəyyən edilirdi. İndi isə əsas məsələ getdikcə “bazarda likvidlik hansı səviyyədədir?” sualına çevriləcək. Bu proses davam edərsə, ənənəvi fond birjaları ilə 24/7 işləyən kriptovalyuta bazarları arasındakı əməliyyat fərqi də əhəmiyyətli dərəcədə azalacaq.

Başqa sözlə, Nasdaq-ın 23 saatlıq ticarətə keçidi sadəcə iş qrafikinin dəyişdirilməsi deyil. Bu, ənənəvi fond bazarlarının qlobal və rəqəmsal maliyyə sisteminə uyğunlaşmasının növbəti mərhələsidir.