Neft Hürmüz boğazı ilə bağlı yeni məhdudiyyət təklifləri fonunda bahalaşıb (07.08.2026)
Dünya bazarında neft qiymətləri İran və Oman arasında Hürmüz boğazının yenidən açılması ilə bağlı danışıqlar fonunda yeni məhdudiyyət təkliflərinin gündəmə gəlməsindən sonra yüksəlişini davam etdirib.
Məlumata görə, Brent markalı neftin oktyabr fyuçersləri 1,2% bahalaşaraq bir barel üçün 83,48 ABŞ dollarına, WTI markalı ABŞ xam nefti isə 1,1% artaraq 78,84 ABŞ dollarına yüksəlib.
Qiymətlərin artmasına əsas səbəb İran və Oman arasında Hürmüz boğazının açılması ilə bağlı aparılan müzakirələr çərçivəsində bəzi gəmilərin boğazdan keçidinə qadağa qoyulması və qaydaları pozanlara yüksək məbləğdə cərimələrin tətbiqi ilə bağlı təkliflərin ortaya çıxmasıdır.
İran parlamentində fəaliyyət göstərən komissiyalardan birinin ABŞ, İsrail və digər "düşmən" hesab edilən ölkələrə məxsus gəmilərin Hürmüz boğazından keçidini məhdudlaşdıran qanun layihəsini nəzərdən keçirdiyi bildirilir. Təklifə əsasən, müəyyən edilmiş qaydaları pozan gəmilər yükün dəyərinin 20%-dək məbləğində cərimələnə bilər.
Bundan əvvəl İranın Hürmüz boğazından keçən gəmilərdən yükün dəyərinin 5-7%-i həcmində keçid haqqı tələb etdiyi bildirilmişdi. Oman isə təxminən 3% səviyyəsində rüsum tətbiq edilməsini nəzərdən keçirir. ABŞ isə boğazdan keçid üçün hər hansı ödəniş alınmasına qarşı çıxır.
Bazar iştirakçıları isə mümkün razılaşmanın tanker daşımalarını tam şəkildə normallaşdıracağına ehtiyatla yanaşırlar. KCM Trade şirkətinin baş bazar analitiki Tim Uoterin fikrincə, əvvəlki razılaşma cəhdlərinin qısaömürlü olması investorların yeni razılaşmaya inamını məhdudlaşdırır. Bu yanaşma neft qiymətlərinin aşağı istiqamətdə hərəkətini hazırda məhdudlaşdıran amillərdən biridir.
Digər tərəfdən, təklif olunan yeni sistemin tətbiqi ilə bağlı praktiki problemlərin yarana biləcəyi bildirilir. Sektor üzrə dörd mənbə ABŞ sanksiyaları və sığorta müqavilələrindəki məhdudlaşdırıcı müddəalar səbəbindən bu mexanizmin həyata keçirilməsinin çətin ola biləcəyini qeyd edib.
Yaxın Şərqdə hərbi gərginlik də davam edir. İranın dəstəklədiyi Yəmən husiləri Səudiyyə Ərəbistanının Mə'rib və Hədrəmaut bölgələrindəki mövqelərinə raket və pilotsuz uçuş aparatları ilə hücum etdiklərini açıqlayıblar.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp isə münaqişənin yaxın zamanda başa çatacağına inandığını bildirib. Buna baxmayaraq, bazarda Hürmüz boğazından enerji daşımalarının tam bərpa olunması ilə bağlı qeyri-müəyyənlik qalır.
Qeyd edək ki, Hürmüz boğazı Yaxın Şərqdən qlobal enerji bazarlarına neft və qaz tədarükü baxımından kritik əhəmiyyət daşıyır. Buna görə boğazda hər hansı məhdudiyyət və ya təhlükəsizlik problemi neft qiymətlərində kəskin dəyişikliklərə səbəb ola bilər.
