"Bank of Baku"nun kredit riski:portfel böyüyür, təminatsız hissə 92%-dir
Bank of Baku-nun 2026-cı ilin ikinci rübü üzrə kredit riski hesabatı göstərir ki, bankın kredit portfeli hələ də əsasən istehlak kreditlərindən formalaşır. Bu model son illər yüksək gəlirlilik təmin etsə də, iqtisadi aktivliyin zəiflədiyi və əhalinin borc yükünün artdığı dövrlərdə bank üçün ən həssas istiqamət hesab olunur.
Kredit portfelinin 77%-i istehlak kreditləridir
Hesabata görə, Bank of Baku-nun ümumi kredit portfeli 1,06 milyard manatdır. Bunun 819,8 milyon manatı (77,3%) istehlak kreditləri, 172,7 milyon manatı (16,3%) biznes kreditləri, 68,2 milyon manatı (6,4%) ipoteka və daşınmaz əmlak kreditləridir. Bu struktur göstərir ki, bankın gəlirlərinin böyük hissəsi əhalinin istehlak kreditləşməsindən asılıdır. İstehlak kreditləri adətən daha yüksək faiz gəliri gətirir. Lakin iqtisadi şoklar, işsizlik və ya gəlirlərin azalması ilk növbədə məhz bu portfeldə problemli kreditlərin artmasına səbəb olur. Başqa sözlə, yüksək gəlirlilik eyni zamanda daha yüksək kredit riski yaradır.
Problemli kreditlərin əsas hissəsi yenə istehlak seqmentindədir
Portfel üzrə cari kreditlərin həcmi 967,3 milyon manatdır. Vaxtı keçmiş kreditlər isə təxminən 93,5 milyon manat təşkil edir. Bu isə ümumi portfelin 8,8%-nin müxtəlif gecikmə mərhələsində olduğunu göstərir. Ən böyük gecikmələr yenə istehlak kreditlərində cəmləşib. İstehlak portfelində 1-30 günlük gecikmələr 47 milyon manat, 31-60 günlük gecikmələr 6,9 milyon manat, 61–90 günlük gecikmələr 4,2 milyon manatdır. Bundan əlavə, 1 ildən çox gecikmiş istehlak kreditləri 3,5 milyon manata yaxındır. Bu, problemli kreditlərin əsas yükünün pərakəndə kreditlərdə formalaşdığını göstərir.
Biznes kreditləri daha sağlam görünür
Biznes kredit portfeli 172,7 milyon manat olsa da, gecikmə göstəriciləri istehlak kreditləri ilə müqayisədə daha aşağıdır. Biznes kreditlərində cari kreditlər 156,2 milyon manat, 1 ildən artıq gecikmələr isə 4 milyon manat səviyyəsindədir. Bu onu göstərir ki, korporativ portfel nisbətən daha dayanıqlıdır. Lakin burada da gecikmələrin tam aradan qalxmadığı görünür.
Ən diqqət çəkən risk – təminatsız kreditlər
Hesabatın ən maraqlı hissəsi təminat strukturudur. Bankın 1,06 milyard manatlıq kredit portfelinin 923,3 milyon manatı təminatsızdır. Bu, portfelin 87%-dən çoxunun girovsuz olması deməkdir. Bu göstərici kifayət qədər yüksəkdir. Müqayisə üçün daşınmaz əmlakla təmin olunan kreditlər cəmi 80,4 milyon manatdır, nağd vəsait təminatı 10,8 milyon manat, qızıl təminatı 44,6 milyon manatdır. Yəni bank kredit riskinin böyük hissəsini faktiki olaraq müştərinin gəlir qabiliyyəti üzərində daşıyır.
İstehlak kreditlərinin böyük hissəsi girovsuzdur
Ən ciddi risk isə burada görünür. İstehlak kreditlərinin 756 milyon manatı təminatsızdır. Bu isə istehlak kredit portfelinin təxminən 92%-i deməkdir. Belə portfellərdə problemli kreditlərin bərpası daha çətin olur. Əgər müştəri ödənişi dayandırarsa, bankın satacağı girov əksər hallarda olmur.
Biznes kreditlərində də girov səviyyəsi yüksək deyil
Biznes kreditlərinin də 135 milyon manatı girovsuzdur. Yalnız 33 milyon manat daşınmaz əmlakla təmin olunub. Bu isə biznes portfelində də girov təminatının məhdud olduğunu göstərir.
Müsbət məqam nədir?
Müsbət tərəf ondan ibarətdir ki, kreditlərin böyük hissəsi hələ də "cari" statusdadır. Bu, bankın aktiv keyfiyyətinin tam pisləşmədiyini göstərir. Bundan başqa, daşınmaz əmlak kreditlərində gecikmələr çox aşağı səviyyədədir. Bu seqment bank üçün ən təhlükəsiz portfel olaraq qalır.
ENA olaraq qeyd edək ki, Bank of Baku-nun biznes modeli uzun illərdir pərakəndə kreditləşmə üzərində qurulub və bu strategiya banka yüksək faiz gəlirləri qazandırır. Lakin 2026-cı ilin ikinci rübünün kredit riski hesabatı göstərir ki, bu modelin zəif tərəfləri də getdikcə daha aydın görünür.
Ən narahatedici məqam təminatsız kreditlərin çox yüksək paya malik olmasıdır. Ümumi kredit portfelinin 87%-dən çoxunun, istehlak kreditlərinin isə 92%-dən çoxunun girovsuz olması bankı iqtisadi şoklara qarşı daha həssas edir. Gəlirlərin azalması və ya əmək bazarında problemlər yarandığı halda belə kreditlərin geri qaytarılması çətinləşə və problemli kreditlərin artmasına səbəb ola bilər.
Digər diqqətçəkən məqam isə bankın kredit portfelinin kifayət qədər diversifikasiya olunmamasıdır. Portfelin dörddə üçündən çoxunun istehlak kreditlərindən ibarət olması o deməkdir ki, Bank of Baku-nun gəlirləri əsasən əhalinin borclanma imkanlarından asılıdır. Bu isə uzunmüddətli perspektivdə davamlılıq baxımından risk yaradan amildir.
Bununla yanaşı, biznes və ipoteka kreditlərində gecikmələrin nisbətən aşağı olması müsbət siqnaldır. Əgər bank növbəti dövrlərdə korporativ kreditlərin və girovla təmin edilmiş portfelin payını artırmağa nail olsa, kredit riskinin daha balanslı idarə olunmasına və aktiv keyfiyyətinin yaxşılaşmasına imkan yarana bilər.
