Neft 100 dollar həddinə yaxınlaşır: ABŞ-dakı fırtına və Yaxın Şərq gərginliyi qiymətləri artırır
ABŞ-ın neft hasilatı bölgələrinə doğru irəliləyən fırtına qlobal təkliflə bağlı narahatlıqları artırıb. Yaxın Şərqdə gərginliyin yenidən yüksəlməsi də neft bazarına təsir göstərir. Nəticədə Brent markalı neftin qiyməti 100 dollar həddinə yaxınlaşıb.
Brent markalı neftin dekabr fyuçerslərinin qiyməti çərşənbə günü 0,92% artaraq bir barel üçün 101,51 dollara yüksəlib. ABŞ-ın WTI markalı nefti də 0,92% bahalaşaraq 90,25 dollar olub. Neft bazarında bahalaşmanın əsas səbəblərindən biri ABŞ-ın Meksika körfəzi sahillərinə doğru irəliləyən fırtınadır. ABŞ meteoroloji qurumlarının məlumatına görə, Meksika körfəzində formalaşan fırtınanın iki gün ərzində 2026-cı ilin ilk Atlantik qasırğasına çevriləcəyi gözlənilir. Bu isə ABŞ-ın neft və qaz hasilatı üçün ciddi risk yaradır.
ABŞ hasilatının 15%-i risk altındadır
Fırtınanın hərəkət trayektoriyasında yerləşən dəniz yataqları ABŞ-ın ümumi xam neft hasilatının təxminən 15%-ni, təbii qaz hasilatının isə 5%-ni təmin edir. Bazar iştirakçıları hesab edirlər ki, fırtınanın güclənməsi hasilat və emal müəssisələrinin fəaliyyətində fasilələrə səbəb ola bilər.
KCM Trade şirkətinin baş analitiki Tim Waterer fırtınanı neft bazarı üçün “arzuolunmaz əlavə risk” kimi qiymətləndirib. Onun sözlərinə görə, bazarda təklif tərəfi ilə bağlı onsuz da kifayət qədər narahatlıq olduğu bir vaxtda hasilat və neft emalında mümkün fasilələr qiymətlərə əlavə təzyiq yarada bilər.
Altı neft emalı zavodu təsirə məruz qala bilər
Fırtınanın ABŞ-da altı neft emalı zavodunun fəaliyyətinə təsir göstərə biləcəyi bildirilir. ABŞ-ın Körfəz sahilində yerləşən ştatlar ölkənin ümumi gündəlik 18,2 milyon barellik neft emalı gücünün təxminən yarısını təşkil edir.Bu səbəbdən fırtına təkcə xam neft hasilatına deyil, həm də neft məhsullarının istehsalına təsir göstərə bilər. Bu risk xüsusilə benzin və digər neft məhsullarının qiymətləri baxımından əhəmiyyətlidir.
ABŞ-da neft ehtiyatları da azalıb
Neft bazarındakı bahalaşmanı gücləndirən digər amil ABŞ-ın kommersiya ehtiyatları ilə bağlı məlumatlardır. Amerika Neft İnstitutunun (API) məlumatlarına əsasən, oktyabrın 2-də başa çatan həftə ərzində ABŞ-da xam neft və benzin ehtiyatları azalıb. Xam neft ehtiyatları həftə ərzində 2,09 milyon barel aşağı düşüb. Distillat ehtiyatlarında isə cüzi artım qeydə alınıb. Bu göstərici bazarda təklifin onsuz da həssas olduğu bir vaxtda əlavə diqqət çəkir.
Yaxın Şərqdən neft axını qiymət artımını məhdudlaşdırır
Lakin neftin daha sürətli bahalaşmasının qarşısını alan amil də var. Səudiyyə Ərəbistanının Energetika naziri Əbdüləziz bin Salman bildirib ki, ölkənin Şərq-Qərb neft kəməri ilə gündəlik 5,8 milyon barel neft nəql olunur. Bundan başqa, Vitol şirkətinin rəhbərinin sözlərinə görə, son 7-10 gün ərzində Yaxın Şərqdən tankerlərlə gündəlik təxminən 12 milyon barel xam neft və 2 milyon barel emal olunmuş neft məhsulu daşınıb. Yəni regiondan bazara neft axını hələlik davam edir və bu, qiymətlərin daha sürətlə yüksəlməsini məhdudlaşdıran əsas amillərdən biridir.
Səudiyyə Ərəbistanına hücumlar riskləri artırır
Bununla belə, Yaxın Şərqdə geosiyasi risklər yenidən gündəmə gəlib. Səudiyyə Ərəbistanının Cizan və Nəcran hava limanları bazar ertəsi axşamı iki hücumun hədəfi olub. Hücumlar Səudiyyənin Yəməndə husilərə qarşı hava əməliyyatlarını intensivləşdirdiyi və Səudiyyənin dəstəklədiyi Yəmən hökumət qüvvələrinin husilərin nəzarətində olan əraziləri geri almaq üçün genişmiqyaslı əməliyyat keçirdiyi bir dövrə təsadüf edib.
X Analysts şirkətinin baş neft analitiki Mukesh Sahdev hesab edir ki, hücumlar və neft emalı zavodlarında mümkün fasilələr neft məhsullarının marjalarını yüksək səviyyədə saxlaya, təklifdə yarana biləcək sıxlıq isə xam neftin qiymətinə əlavə təsir göstərə bilər. Onun fikrincə, ciddi şəkildə gərginliyin azalması baş vermədiyi təqdirdə neft qiymətlərinin 100 dollar ətrafında yüksək səviyyədə qalması mümkündür.
ABŞ-İran münasibətlərində də irəliləyiş yoxdur
Neft bazarının izlədiyi digər mühüm amil ABŞ və İran arasındakı münasibətlərdir. Bloomberg HT-nin məlumatına görə, ABŞ və İran arasında münasibətlərdə hazırda irəliləyiş müşahidə olunmur. ABŞ Prezidenti Donald Tramp çərşənbə axşamı açıqlamasında İranla bağlı sərt fikirlər səsləndirib. İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü isə bundan əvvəl Vaşinqtonun İran daxilindəki tərəfini və ölkədə qərarların necə qəbul edildiyini yaxşı bildiyini açıqlamışdı.
Neft bazarında əsas sual: 100 dollar keçiləcəkmi?
Hazırkı mənzərədə neft bazarı eyni vaxtda bir neçə risklə üz-üzədir: ABŞ-da qasırğa təhlükəsi, neft hasilatı və emalında mümkün fasilələr, ABŞ ehtiyatlarının azalması və Yaxın Şərqdə geosiyasi gərginlik. Digər tərəfdən isə Yaxın Şərqdən neft axınının davam etməsi qiymət artımını müəyyən qədər məhdudlaşdırır.
Hazırda Brentin 101,51 dollara yüksəlməsi bazarın təklif risklərinə nə qədər həssas olduğunu göstərir. Əgər ABŞ-dakı fırtına hasilat və emal fəaliyyətində ciddi fasilələrə səbəb olsa və Yaxın Şərqdə gərginlik daha da artarsa, 100 dollar həddinin üzərində davamlı qiymət formalaşması məsələsi yenidən neft bazarının əsas gündəminə çevrilə bilər.
