Azərbaycan banklarının xarici borcları nə qədərdir? - TƏHLİL
Azərbaycan bank sektorunda xarici borclanma dinamikası son illərdə yenidən diqqət mərkəzinə çıxıb. 2026-cı il aprelin 1-nə olan məlumata görə, bankların xarici öhdəlikləri 2 milyard 795 milyon manat təşkil edib ki, bu da təxminən 1 milyard 644 milyon ABŞ dolları deməkdir.
İlin ilk rübündə sektorun borc yükündə azalma müşahidə olunur. Belə ki, banklar cəmi üç ay ərzində 467 milyon manat (təxminən 275 milyon dollar) həcmində xarici borcu geri qaytara biliblər. Bu, bir tərəfdən sektorun likvidlik imkanlarının gücləndiyini, digər tərəfdən isə risklərin daha ehtiyatlı idarə olunduğunu göstərir.
Bununla belə, ümumi trendə baxdıqda fərqli mənzərə ortaya çıxır. 2023-cü ildən etibarən bankların xarici borclanmasında artım müşahidə edilir və 2025-ci ilin sonuna bu göstərici 3 milyard 262 milyon manata (təxminən 1 milyard 919 milyon dollar) qədər yüksəlib. Bu artımın arxasında bir neçə əsas faktor dayanır. Bunların arasında beynəlxalq maliyyə institutlarından daha ucuz resurslara çıxış imkanları, daxili bazarda kredit tələbinin genişlənməsi, uzunmüddətli maliyyələşmə ehtiyaclarının artması kimi amillər də vardır.
Tarixi müqayisə isə göstərir ki, hazırkı səviyyə hələ də kritik həddən uzaqdır. Azərbaycan banklarının ən yüksək xarici borcu 2015-ci ildə qeydə alınıb və 8 milyard 247 milyon manat (təxminən 4 milyard 850 milyon dollar) təşkil edib. Həmin dövrün yüksək borclanması daha sonra devalvasiya və maliyyə sabitliyi riskləri ilə müşayiət olunduğundan, sektor sonrakı illərdə daha konservativ strategiyaya keçməyə məcbur oldu.
Bugünkü vəziyyəti qiymətləndirərkən iki mühüm məqam ön plana çıxır:
Birincisi, mövcud borc səviyyəsi tarixi piklə müqayisədə xeyli aşağıdır və bu, sektorun daha sağlam balans strukturu qurduğunu göstərir.
İkincisi, son illərdə yenidən artım tendensiyasının başlaması bankların xarici resurslara marağının qayıtdığını göstərir. Bu isə həm imkan, həm də risk deməkdir. Çünki xarici borc ucuz maliyyə mənbəyi olsa da, valyuta riski və qlobal faiz dəyişikliklərinə həssaslıq yaradır.
Nəticə etibarilə, Azərbaycan bank sektorunun xarici borclanma siyasəti hazırda balanslı mərhələdədir: nə 2015-ci ilin riskli səviyyəsi, nə də tam qapanmış maliyyə modeli. Əsas məsələ bu tarazlığın qorunması və borcun iqtisadi artımı dəstəkləyən alət kimi effektiv istifadəsidir.
