İran Hürmüz boğazı ilə bağlı razılaşmanın son mərhələsinə keçib

İran və Oman arasında Hürmüz boğazından keçidlərin bərpası və yeni dəniz marşrutlarının müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı razılaşmanın hazırlanmasında son mərhələyə keçildiyi açıqlanıb. Bununla belə, Tehran boğazın tam açılması üçün ABŞ qarşısında bir sıra şərtlər irəli sürür.

ENA.az xəbər verir ki, bu barədə Bloomberg məlumat yayıb.

İranın xarici işlər naziri Abbas Arakçi bildirib ki, Omanla Hürmüz boğazında istifadə olunacaq yeni dəniz keçid marşrutlarını müəyyənləşdirən yekun razılaşma üzrə işlər “son mərhələdədir”.

Lakin Tehran boğazın yenidən tam açılması üçün ABŞ-ın müəyyən tələbləri yerinə yetirməli olduğunu bildirir. İranın şərtləri arasında ABŞ tərəfindən ölkəyə vurulan zərərə görə təzminat ödənilməsi, İrana qarşı sanksiyaların aradan qaldırılması və hərbi təhdidlərin dayandırılması yer alır.

Arakçinin sözlərinə görə, İran və ABŞ arasında hazırda birbaşa danışıqlar aparılmır. Tehran Vaşinqtonun iyun ayında əldə olunmuş müvəqqəti razılaşmanı pozduğunu əsas gətirərək birbaşa danışıqlara qayıtmaq niyyətində olmadığını bildirib. Tərəflər arasında mesajlar vasitəçilər vasitəsilə çatdırılır.

İranın əlavə şərtləri

İran rəsmiləri Hürmüz boğazının açılması üçün bir sıra digər tələblərin də yerinə yetirilməsini istəyir. Bunlara ABŞ-ın İrana qarşı yeni hərbi təhdidlərdən və hücumlardan imtina etməsi, həmçinin İranın Livan, Fələstin, Yəmən və İraqdakı müttəfiqlərinə qarşı hücumların dayandırılması daxildir.

Tehran həmçinin Fars körfəzində ABŞ-ın tətbiq etdiyi dəniz blokadasının aradan qaldırılmasını, İrana qarşı sanksiyaların ləğv edilməsini və dondurulmuş İran aktivlərinin sərbəst buraxılmasını tələb edir.

İran rəsmilərinin açıqlamalarına görə, Hürmüz boğazının gələcəkdə hansı marşrutlar üzrə və hansı qaydalarla açılacağı məhz bu razılaşmanın şərtlərindən asılı olacaq.

Hürmüz boğazının açılması neft bazarı üçün kritikdir

Hürmüz boğazı qlobal enerji bazarı üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Boğazda hər hansı məhdudiyyət neft və digər enerji daşıyıcılarının dünya bazarlarına çıxışına təsir göstərə və qiymətlərdə ciddi dəyişkənlik yarada bilər.

Hazırda bazar iştirakçıları İran və Oman arasında razılaşmanın yekunlaşdırılmasını və Hürmüz boğazından kommersiya gəmilərinin keçidinin hansı şərtlərlə bərpa ediləcəyini izləyirlər. Razılaşmanın əldə olunması enerji təchizatı ilə bağlı riskləri azalda, prosesin uzanması isə neft qiymətlərinə əlavə yüksəliş təzyiqi yarada bilər.